Oto moje tłumaczenie wspomnień pewnego mieszkańca Gorynia,
opisujący tę miejscowość w okresie międzywojennym. 
Oryginał znajduje się na stronie http://www.rosenberg-wpr.de/
Zdania, których nie jestem pewien oznaczyłem znakiem: (???).
Życzę miłej lektury i zapraszam na www.goryn.r3x.pl

Paweł Kuś

Gmina Guhringen 

Gmina Guhringen leżała na południe od Freystadt. To była wg pomiarów powierzchni największa gmina chłopska koło Rosenberg z 2659 hektarami i w 1944r miała (ostatnie dostosowanie szacowanej wartości) 1215 mieszkańców w 253 gospodarstwach. 
Do gminy należały miejscowości Waldau, Waldschlößchen (Kleinamerika zwany) i Kantershof. 
Zagrody chłopskie leżały naokoło w dalekich osiedlach kolonii wokół wsi, każdy chłop mieszkał na koloniach, tylko pięć zagród chłopskich leżało we wsi. 
Wielkości gruntu miały następujący podział: 32 (zagrody) do 10 hektarów, 37 do 20 hektarów, 36 ponad 20 hektarów i 2 ponad 100 hektarów. Benno Kanter na Kantershof miał nowoczesny działający młyn. Na dworku von Homeyer była  od dziesięcioleci cegielnia, ale w ostatnich latach jej eksploatacja ustała. Pola były częściowo bardzo dobre, częściowo lekki grunt piaszczysty. Poza tym było w gminie 26 własności poniżej 5 hektarów. 
Były też  grunty rzemieślników i robotników. Ostatnio przeważnie pracowali jako robotnicy darmowi w większych gospodarczych zakładach (gospodarstwach) (???).
Rzemiosło było reprezentowane w wszystkich branżach i nakierowane głównie na rolnictwo. Mistrz kołodziejski Brok troszczył się o to, żeby koła były w porządku, Mistrz  H. Schön i Joh. Zobel stali w kuźni przy kominie i kowadle. Mistrz siodlarski Bratz pielęgnował uprzęże dla wielu koni, rzadko można tu było zastać turkoczący motor. 
Rzemiosło budowlane było reprezentowane przez czterech murarzy, którzy pracowali najczęściej przy firmach budowlanych. Majstrzy stolarscy Gustav Heimann i R. Kluwe zajmowali się budowami i meblarstwem. 
Wokół dobrych ubrań trudzili się mistrzowie krawieccy Besler, Persien i Werner. 
Szewc troszczył się aby buty były całe, a fryzjer dbał o ozdobę głów mieszkańców. 
Zakład rybołówstwa zaopatrywał ludność w świeże ryby z trzech Goryńskich jezior. Die Petrijünger (???) byli: Reiser, Zerwer i Thom. 
"Rybki lubią pływać." Także o to troszczono się wystarczająco. Były we wsi cztery zajazdy: Paul Zilz, Fritz Puppa, K. Buroch i Otto Czichowski, poza tym jeszcze Bensch w Kleinamerika. W Guhringen naprawdę żaden człowiek nie cierpiał na pragnienie. Wszystkie gospody miały obok także sklepy spożywcze. 
Troszczono się także o zbyt produktów. Guhringen miał od 1907r stowarzyszenie gospodarstw, którym zarządzał do 1939r Max Henning (jego zastępcą był Ottke) i służyło ono do rozprowadzania produktów, odznaczało się dobrymi osiągnięciami. Większość mleczarni wiejskich zostało unieruchomionych w latach trzydziestych. Stowarzyszenie - Raiffeisen było nie tylko zbytem towarów i źródłem pokrycia dla chłopów, ono było także bankiem wiejskim i prowadził go Max Henning (???). Duch Raiffeisens był w Guhringen, więc już przed średnią roczną wejścia przestrzegał wiernie jego podstawową zasadą: " Jeden za wszystkich, wszyscy za jednego!". 
Zapomniałbym spółdzielnię prawie, a mianowicie do użytkowania trzech Goryńskich jezior powstała spółdzielnia jeziorna. 
W Guhringen po budowie kolei Bischofswerder-Freystadt wieś otrzymała w centrum dworzec kolejowy i nasze miasta także – w odległości niecałego kilometra. Troszczono się także o połączenia z siecią komunikacyjną (???). Życie towarzystwa we wsi było bardzo ruchliwe. Koleżeństwo Kyffhäuser , Ochotnicza Straż Pożarna, stowarzyszenie gospodarcze i szkoła z ich świętem lata i uroczystością Bożonarodzeniową troszczyły zadowalająco o święta narodowe. 
Max Henning także tu został wybrany jako organizator dobrze przygotowanych imprez. 
Wcześniej Gmina Guhringen miała trzy szkoły: trójklasową szkołę we wsi i po jednoklasowej szkole na Waldschlösschen i Waldau. Nauczycielem głównym był dziesięcioleciami Zander kierownik szkoły wiejskiej; Mertins był zastępcą, nauczycielami Gehrke, Redwans, Karwatzki, Rössner, Naubereit, Wolff i Zander jun.. Szkołą na Waldschlößchen kierował Mertins, Naubereit i potem Gutzmer. Szkoła na Waldau została poprowadzona przez długie dziesięciolecia przez nauczyciela Titz, jego następcą stał się na krótki czas nauczyciel Wenig, szkołę rozwiązano potem z powodu za małej liczby uczniów w 1928r. Część okręgu szkolnego upadła przez pociągnięcie od 1920r. granicy z Polską (Waldowken, Kr. Grudziądz). 
Od 1938r Guhringen był samodzielną gminą kościelną, którą zaopiekował się proboszcz z Freystadt. To był proboszcz głowy zapłacenia, który zrobił składkę na fundament budowy kościoła (???). Z każdego morga pola pobierał pięć fenigów, wesoła ofiara (???), podczas gdy żadne granice nie były stateczne. Stowarzyszenie Gustav - Adolf dało 30 000 RM dodatku budowlanego i w 1938r nowy dom Boży mógł zostać poświęcony w środku wsi. Obok kościoła stał wybudowany w 1923r bardzo piękny pomnik chwały dla poległych pierwszej wojny światowej. Bardzo obrotny był Czerwony Krzyż z 87 członkami. 
Gminą zarządzali po sobie burmistrzowie: Grönke, Krause i Eduard Dudeck. 
Naczelnikami urzędu byli Grönke (Guhringen) i jego zastępca Schielke (Peterwitz), urzędem stanu cywilnego zarządzał Grönke, nauczyciel Zander i nauczyciel Mertins. 
Guhringen był otoczony przez trzy jeziora. Jezioro Guhringer miało 200 hektarów wielkości, wyspę i półwysep. Pfaffensee obok cmentarza miało wielkość 14 hektarów. Dluga lub Dluzicksee miał wielkość 125 hektarów, był 4,5 kilometra długi i w jego największej szerokości miał 500 metrów. Był otoczone przez zalesiony, stromy teren i z powodu jego uroczego położenia był celem wycieczek nie tylko mieszkańców Guhringen. 
Przy czytaniu tej historii myśli wędrują do miejsca domu nad (jeziorem) Guhringer, one przeżywają jeszcze raz (powrót) do pięknego jeziora Dlugasee, one wspominają także wielu poległych i zaginionych ostatniej wojny i ofiary okropnej drogi ucieczki. Będzie brakowało na tej tablicy czczenia wielu imion, przecież mogę tylko imiona napisać, nie wszystkich mogłem sobie przypomnieć do naszego cichego wspomnienia (???). 

Polegi i zaginęli 
Gerhard Czenkusch, Otto Czenkusch, Kurt Bleich, Otto Bogner, Gerhard Buroch, Paul Dickmann, Artur Dudeck, Edmund Dudeck, Heinz Engel, Richard Epp, Günter Epp, Helmut Gutzmer, Ernst Heimann, Edwin Karsten, Willi Loeper, Fritz Lendzian, Willi Losch, Paul Neumann, Alfred Persin, Heinz Puppa, Ernst Rosenau, Kurt Teschendorf, Willi Teschendorf, Erwin Wichmann, Paul Wille 

Umarli na drodze ucieczki 
Friedrich Bogdanski, Emil Czenkusch z żoną, Friedrich Giese z żoną, Helene von Homeyer, Benno Kanter z żoną, Karl Krüger, Konrad Krüger, Rudolf Lenzian, Fritz Puppa, Karl Riemer z żoną, Bernhard Taraschewski z żoną, Heinrich Wutkowski, Karl Wille